DERNEKLER YASASINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN TORBA YASA TEKLİFİ HAKKINDA AÇIKLAMA

Dernekler Yasasında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Torba Yasa Teklifi Hakkında Açıklama17 Şubat 2020 günü AKP Milletvekilleri tarafından TBMM Başkanlığına yeni bir Torba Yasa Teklifi sunulmuştur. “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”nin 19. Maddesi ile Dernekler Kanunun 23. Maddesinde yapılması planlanan değişiklikleri içermektedir.Teklifte bütün derneklerin, üyeliğe kabul ettikleri, üyelikten çıkardıkları veya üyeliği sona eren kişilerin, ad- soyad, doğum tarihi ve kimlik numarasını içeren kişisel bilgilerini 30 gün içinde Mülki İdare Amirliğine bildirmesi zorunlu tutulmaktadır. Bu yükümlülüğe uyulmamasının yaptırımı ise idari para cezası olacaktır.Demokratik yönetimin temelini oluşturan ifade özgürlüğünün özel bir kullanma biçimi olan örgütlenme özgürlüğünün devlete, derneklere ve üyelerine müdahale etmeme negatif ödevinin yanı sıra bazı pozitif ödevler de yüklemektedir. Bu çerçevede devletin dernek üyeliğini zorlaştıracak, yada kişileri derneklere üye olmaktan caydıracak ya da korkutacak düzenlemelerden kaçınması dernek kurma özgürlüğüne saygının bir gereğidir.Tüm üyelerin kişisel bilgilerinin periyodik olarak mülki amire bildirilmesi yükümlülüğü getirilmesiyle pek çok kişi derneklere üye olmaktan kaçınacaktır. Toplumsal kutuplaşmanın arttığı ve muhalif kişi ve grupların iktidarın baskısından korktuğu bir dönemde pek çok kimsenin bu derneklere üye olmaktan çekineceği ve bazı üyelerin herhangi bir baskı ve yaptırımdan çekinmeleri dolayısıyla dernek üyeliğinden ayrılmak zorunda kalacağı açıktır. Özellikle toplumsal azınlık gruplarına mensup olan bireyler, toplumsal ayrımcılık ya da izolasyondan çekinmeleri dolayısıyla isimlerinin kamu otoriteleriyle paylaşılmasından rahatsızlık duyabilirler ve üyelikten ayrılabilirler ya da üye olmaktan kaçınabilirler.Belirtmek gerekir ki uluslararası hukukta dernek üyelerinin gizli kalması gerekliliğine ilişkin içtihadın temelinde özellikle toplumda azınlık olarak bilinenlerin örgütlenme özgürlüğünü koruma amacı yatmaktadır. Teklifte yer verilen düzenleme, örgütlenme özgürlüğünü bir temel hak değil, güvenlik meselesi olarak gören ve dernekleri demokrasinin ayrılmaz bir parçası değil, tehdit olarak gören bir anlayışa dayanmaktadır ve dernek üyelerinin fişlenmesine hizmet edecektir. Bu nedenle öngörülen tedbirin meşru bir amacı olduğunu söylemek mümkün değildir.Ülke çapındaki tüm dernek üyelerinin kimlik bilgilerinin hemen kamu otoritelerine bildirilmesini gerektiren bir toplumsal ihtiyaçtan söz etmek mümkün değildir. Böyle bir düzenleme ancak güvenlikçi bir istihbarat devleti anlayışının göstergesi olabilir.  Derneklere bütün üyelerine ilişkin yukarıda aktarılan bilgileri beyan etme yükümlülüğü getiren düzenleyici işlemler; özel hayatın gizliliğinin korunması hakkını, örgütlenme özgürlüğünü ve bu hakla yakından bağlantılı olan düşünce ve ifade özgürlüğü başta olmak üzere pek çok temel hakkı sınırlandırmaktadır. Konuya ilişkin hazırladığımız ayrıntılı hukuki görüşümüz doğrultusunda Teklifin 19. Maddesi ile Dernekler Kanunun 23. Maddesinde yapılması düşünülen değişikliğin geri çekilmesini talep ediyoruz.Meslektaşlarımıza saygıyla duyururuz.ANKARA BAROSU

Ankara Barosu İnsan Hakları Merkezinin, “Dernekler Yasasında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Torba Yasa Teklifi” hakkındaki hazırladığı rapora ulaşmak için tıklayınız